Język ukraiński ze względów geograficznych i historycznych wykazuje naturalne podobieństwo aż do innych języków wschodniosłowiańskich: większe – aż do białoruskiego i mniejsze – rosyjskiego.
Słownictwo ukraińskie wykazuje duży i wapniak wpływ języka polskiego. Ogólna liczba polonizmów w ukraińskim wynosi dookoła 17 000 wyrazów, to znaczy 14% całego zasobu słownictwa[potrzebne źródło]. Najstarsza powłoka zapożyczeń pochodzi z okresu nim unią lubelską i dotyczy terminologii administracyjnej i technicznej – wobec czym w niewielkiej liczbie poprzedni to wyrazy czysto polskie, a głównie zapożyczenia z czeskiego, niemieckiego i łaciny. nie raczej w drugim okresie (1570-1720) rzeczywiste polonizmy przenikają w dużej ilości aż do wszystkich dziedzin języka literackiego i potocznego. trzecia część era dużych wpływów polskich, zasadniczo ograniczony aż do Galicji, to stulecie XIX i początek XX w., zwłaszcza era polskiej dominacji politycznej po uzyskaniu autonomii w r. 1861.
W pierwszym i trzecim okresie stalowy był równolegle wpływ języka niemieckiego. zbytnio pośrednictwem języka czeskiego i polskiego to znaczy bezpośrednio, aż do ukraińskiego trafiły wówczas takie słowa jako дах ‛dach’ (niem. Dach), ратуша ‛ratusz’ (niem. Rathaus), зрада ‛zdrada’ (czes. zrada, odbitka niem. Verrat), друк ‛druk’ (niem. Druck), двірець ‛dworzec’ (kalka niem. [Bahn]hof). wschodni w XIX i XX w. zapożyczenia trafiały także na skroś język rosyjski (Rosja była wówczas wobec silnym wpływem kultury niemieckiej), np. рюкзак ‛plecak’ (niem. Rucksack) wobec zachodniego наплечник (z pol.), a ze wschodu poszerzyły się stopniowo na całą Ukrainę.
Podobieństwa z językiem czeskim mają trojaką genezę. przede wszystkim są to słowa zapożyczone na skroś polski, np. пан ‛pan’ (czes. pán), костел ‛kościół’ (czes. kostel). Po drugie – wspólne rysy słownikowe i gramatyczne wynikające z częściowego oparcia obu odrodzonych w XIX w. języków literackich na języku cerkiewnosłowiańskim, np. закон ‛prawo’ (czes. zákon). Po trzecie – nazewnictwo utworzona w podobny maniera w czasach austro-węgierskich, np. літак ‛samolot’ (czes. letadlo). od czasu do czasu występują też podobieństwa gramatyczno-frazeologiczne, np. konstrukcja мав би дати ‛powinien dać’ (czes. měl w ów maniera aby dát), czy archaiczna forma celownika na -y: по-чеськи ‛po czesku’ (czes. po česky).
Poprzez niemiecki, czeski i lokalny trafiały też aż do ukraińskiego zapożyczenia z łaciny, np. каплиця ‛kaplica’ (czes. kaplice z łac. capella).
Dzięki zapożyczeniom ze wszystkich tych źródeł, język ukraiński w warstwie słownikowej jest stosunkowo spokrewniony językom zachodniosłowiańskim.
Z epoki kozackiej i ożywionych kontaktów z Chanatem Krymskim pochodzą zapożyczenia z języka tureckiego, jako np. майдан ‛plac’ (tur. meydan). Niektóre z nich zostały zapożyczone dalej aż do języka polskiego, np. базар ‛targ, bazar’ (tur. pazar).
Po ugodzie perejasławskiej w 1654 r. w języku ukraińskim, szczególnie na wschodzie, pojawiają się wpływy języka rosyjskiego. Rzeczywiste zapożyczenia z nowożytnego języka wypada wszak dostrzec różnicę od naturalnych cech wspólnych pochodzących z czasów staroruskich. Zapożyczenia te widoczne są zwłaszcza w słownictwie związanym z administracją i postępem cywilizacyjnym. podział ziem ukraińskich wśród Rosję i Austro-Węgry spowodował wówczas rozejście się dialektów zachodnich i wschodnich, co bodajże w takich słowach jako zach. потяг ‛pociąg’ (kalka niem. Zug i czes. vlak) i wsch. поїзд (z ros. поезд), zach. двірець (z niem. na mocy pol.) i wsch. вокзал (z ros.), zach. заля (niem. Saal na mocy pol. sala) i wsch. зал (przez ros.) Największa wszak liczba zapożyczeń z języka rosyjskiego pochodzi z czasów ZSRR i związana jest z planową rusyfikacją. Duża proporcja tych zapożyczeń uznawana jest zbytnio gnój i nie wykazywana w słownikach, w każdy maniera nadal posługuje się nimi znaczna proporcja rozmówców. Są to np. takie słowa jako віддихати ‛odpoczywać’ (ros. отдыхать, prawidłowo zaledwie відпочивати), мусор ‛śmieci’ (popr. сміття), машина ‛samochód’ (popr. авто). aż do zanieczyszczeń gramatyczno-frazeologicznych wypada np. uzus konstrukcji по + celownik. przeciętny przykład to powszechny skręt по заказу (popr. за замовленням to znaczy на замовлення ‛na zamówienie’), jaki zawiera aż 3 błędy:
W XIX i XX w. na mocy język rosyjski napłynęło aż do ukraińskiego multum zapożyczeń z francuskiego, np. форс-мажор ‛siła wyższa’ (z fr. force majeure).
Stosunkowo niewielkie jest pokrewieństwo ukraińskiego z językami południowosłowiańskimi. Jest ono wszak jasno większe, niż w razie wszystkich innych języków Słowiańszczyzny północnej. można tu wskazać unikalne podobieństwa: