Najdawniejsze ślady języka ukraińskiego pojawiają się już w XII-XIII wieku w tekstach rusko-cerkiewno-słowiańskich pisanych w zachodniej części południowej Rusi na obszarze halicko-wołyńskim. Na przełomie XIII-XIV w. podstawowe cechy fonetyki ukraińskiej uprzedni już ukształtowane. uczciwy przełom w dziejach ukraińskiego języka literackiego nastąpił społem z publikacją Eneidy Kotlarewskiego w 1798 r. Wprowadził pan do ukraińskiej literatury czysty zespół znaków plebejski swego macierzystego dialektu połtawskiego. duży wpływ na stabilizację nowego języka literackiego wywarł również jego dramat Natałka Połtawka.Współczesny zespół znaków literacki powstał na przełomie XVIII i XIX w. duży udział w tym procesie miała dorobek wybitnego poety ukraińskiego Tarasa Szewczenki, kto oparł swój zespół znaków na macierzystym dialekcie Kijowszczyzny. okazały poeta uwzględnił również inne dialekty, i nawet stare elementy języka pisanego społem z cerkwizmami. w taki maniera więc ukraiński zespół znaków literacki oparł się na dialekcie połtawsko-kijowskim, kto już w XVII w. stał się jednym z najważniejszych dialektów ukraińskich, i jego cechy rozszerzyły się na pozostałe dialekty.
W latach 50. XIX wieku ukraiński pociągnięcie narodowy znajdował się poniżej patronatem hierarchii unickiej, która pragnęła zakwestionować ekspansji języka polskiego. Nie mogąc przeciwstawić mu języka ludowego, którego nie uważała zbyt wystarczająco wyrobiony, wybrano starosłowiański zespół znaków kościelny. jednak próby te poniosły fiasko. przez wzgląd tego również odsetek tzw. starorusinów zaczęła optować zbyt wprowadzeniem języka rosyjskiego jak wspólnego języka "różnie ostatnim tchem przez Wielkorusów i Małorusów wymawianego". Jego w najwyższym stopniu znanym orędownikiem był publicysta Bohdan Didyckyj, kto posługiwał się mieszanina rosyjskiego i ukraińskiego z dodatkiem słów polskich i niemieckich, nazywaną przez przeciwników jazyczie (pol. języczysko - żargon). W cerkwi ugrupowanie to starało się wyrywać z liturgii wszystkie naleciałości łacińskie. opór ten również spowodowały usiłowania namiestnika Agenora Gołuchowskiego w latach 1849-1859 wprowadzenia do języka ukraińskiego alfabetu łacińskiego.